دایره های ترس

25 دی 1397



این‌طور که در خبرها خواندم عربستان ازدواج کودکان را ممنوع کرد، اما ما در ایران هنوز مشغول دفاع از این طرح هستیم و سرنوشت آن به کجا خواهد کشید، نمی‌دانم. گرچه این طرح تنها به دختران آسیب نمی‌زند، اما خواندن کتاب "دایره‌های ترس" در مورد زنان در گفتمان دینی، خالی از لطف نیست.

نصر حامد بوزید آن‌طور که در مقدمه‌ی کتاب هم آمده است، به این مساله معتقد است که: «شاید در میان ادیان آسمانی، اسلام تنها دینی باشد که بیشترین اولویت را به عقل می‌دهد و در مقابل تقلید و گذشته‌گرایی و کهنه‌پرستی، طرفدار عقل است.» (ص 16)
آقای نصر حامد ابو زید در این کتاب انتقاداتی عقلانی نسبت به نگرش و تفسیر رایج از اسلام در مقوله‌ی زنان داشته است.

گرچه این کتاب مثال‌هایی از رویدادها و تصمیمات جهان عرب و مخصوصا کشور خود نویسنده، یعنی مصر آورده شده است، اما به طور کلی دیدگاه‌های رایج مفسرین اسلامی در اکثر کشورها به همین صورت است.
 کتاب دایره‌های ترس به دو بخش تقسیم شده است: بخش اول، زنان در گفتمان بحران و بخش دوم، قدرت و حقیقت.

ویژگی مثبت این کتاب نسبت به سایر کتاب‌های این چنینی، این است که به زبانی ساده، انتقاداتی تامل برانگیز به تفاسیر مختلف از روایات و احکام دینی دارد. از پیشینه و چرایی تفکر تبعیض آمیز نسبت به زنان آغاز کرده، سپس به دلایل زبانی (ویژگی‌های زبان عربی) می‌پردازد. پس از آن نیز وارد سایر بخش‌ها شده و به حقوق زنان و دموکراسی می‌پردازد.

در بخش‌هایی از این کتاب به مساله اشتغال زنان و همین‌طور دلایل عقب ماندگی در حکومت‌های اسلامی را مطرح می‌کند. در بخشی از آن می‌خوانیم: « عوامل بسیاری باعث تحرک یک ملت می‌شود و آن را به سمت پیشرفت و مدنیت سوق می‌دهد یا به عقب‌ماندگی و توحش می‌کشاند. دقیقا همین عوامل در «دین»  یعنی در فرایند فهم و تفسیر دین تاثیر می‌گذارد.» (ص 62)

در واقع به‌طور کلی، این نویسنده معتقد است گفتمان دینی بخشی از مسیر را نسبت به قوانین اسلامی اشتباه رفته است و بهتر است با دیدگاهی بدون تبعیض، مقوله زنان را بازنگری کند.

#چند_سطر_کتاب 
در بحث کار کردن زنان، ابو زید مثال‌هایی از سخنان نمایندگان مجلس کشور مصر (نمایندگان ما شکر خدا این گونه نیستند) آورده است که با دلایلی به ظاهر محبت‌آمیز، سعی در عقب راندن زنان با کمک تفسیرهای دینی دارند. در صفحه 76 می‌خوانیم: «افزون بر این، این نگره، بار تربیت نسل را چنان به دوش زنان می‌اندازد که تقریبا مسئولیت جامعه در قبال رشد و پرورش را انکار می‌کند.»

📕دایره های ترس/ نویسنده: نصر حامد ابوزید/ مترجم: #ادریس_امینی / #نشر_نگاه_معاصر / قیمت: 33 هزار تومان

یادداشت از: کلیدر/ مهرنوش چمنی

@KLIDAR



دیدگاه های شما