آزادی و خیانت به آزادی / آیزایا برلین

30 تیر 1397


وقتی تخم مرغ‌ها را شکسته‌ایم اما از املت خبری نیست!


#کتاب_امروز 

📗آزادی و خیانت به آزادی 
✍️ #آیزایا_برلین


برای شناخت «آیزایا برلین» و اندیشه‌های او، پیش‌درآمد خواندنی ابتدای کتاب بسیار مفید است. این نوشتارِ بیست‌و‌پنج صفحه‌ای ترجمه‌ای آزاد از دایره‌المعارف فلسفه استنفورد است. از دیدگاه برلین «هدف فلسفه، یاری به انسان‌ها برای فهم خویشتن است تا بتوانند آشکار و روشن عمل کنند، نه بی‌نظم و نابخردانه در تاریکی.» به  عقیده او جست‌وجوی یقینِ مطلق به جایی نمی‌رسد، و کسی که بخواهد فقط چیزی بگوید که مطلقا محل شبهه و خطا نباشد، خود را محکوم به سکوت می‌کند.

محور فلسفه آیزایا برلین، این دو گزاره است:
1️⃣ یقین مطلق، آرمانی محال و دست‌نیافتنی است.
2️⃣ همه‌چیز را نمی‌توان و نباید به یک آرمان، به یک الگو، به یک نظریه یا به یک شاخص و معیار فروکاست.

دیدگاه آیزایا برلین درمورد «ارزش ها» هم خواندنی است. (به‌خصوص که می‌بینیم امروزه در کشور ما با صرف هزینه‌های بسیار سعی در تحمیل قرائت خاصی از ارزش‌ها بر مردم دارند.) برلین می‌گوید ارزش‌ها چیزهایی نیستند که از پیش در عالم وجود داشته باشند و آدمیان فقط موفق به "کشف" آنها شوند. ارزش را انسان بر پایه بعضی ویژگی‌های دگرگونی‌ناپذیر طبیعت بشر و به دلیل اهمیت و ضرورت آن برای خود "می‌آفریند". یکی از مهم‌ترین ارزش‌ها آزادی است که از نیاز عمیق انسان به آزادی اندیشه و پژوهش و خلاقیت برمی‌خیزد و نفی آن به معنای نفی سرشت بشری است.
برلین همواره این فکر را محکوم می‌شمرد که رواست انسان‌ها را در راه مجردات و تصورات انتزاعی فنا کنیم و خوشبختی یا بدبختی افراد را تابع رویای آینده‌های باشکوه قرار دهیم. این فکر، به عقیده او جوهر و چکیده تعصب و خشک‌مغزی و دستوری برای کارهای غیرانسانی بیهوده و وحشتناک است.


#چند_سطر_کتاب 

هدف خوب ممکن است در نتیجه‌ی کاربرد وسایل غیراخلاقی به فساد بگراید و متزلزل شود. از سوی دیگر، به دلیل عدم قطعیت پیامدها، عاملان سیاسی، اغلب اساسا یا کاملا به هدف نمی‌رسند و بنابراین بهتر است در راه نیل به هدف، بی‌حساب قربانی نگیرند و قربانی ندهند. واقعگرایان سیاسی می‌گویند: "بدون شکستن چند تخم‌مرغ نمی‌توان املت درست کرد." برلین پاسخ می‌دهد: "تنها چیزی که بتوان از آن اطمینان داشت واقعیت قربانی‌هاست، یعنی کسانی که مرده‌اند و می‌میرند. اما آرمانی که در راه آن می‌میرند متحقق نمی‌شود. تخم‌مرغ‌ها را شکسته‌ایم و عادت به شکستن آنها بیشتر می‌شود، ولی از املت اثری به چشم نمی‌خورد."
ص29

🔵آزادی و خیانت به آزادی (شش دشمن آزادی بشر)/ آیزایا برلین/ ترجمه: #عزت‌الله_فولادوند/ #نشر_ماهی/ 264صفحه/ قطع رقعی

 

t.me/klidar



دیدگاه های شما